“Kınayan kınadığını yaşamadan ölmez” sözü, bir kimsenin başkasının hatasını, günahını veya zayıflığını küçümseyip kınadığı şey başına gelmeden bu dünyadan göçmeyeceğini ifade eden yaygın bir halk deyişidir. [1]
Kaynağı ve Hadis Durumu
Psikolojik ve Sosyal Karşılığı
"Kınamayınız, kınadığınız şey başınıza gelmedikçe ölmezsiniz." (Tirmizi, Kıyamet, 53, no: 2507; Beyhaki, Şuabu'l-İman, 5/315, no: 2778; bk: Keşfu'l-Hafa, 2/265)
Kaynağı ve Hadis Durumu
- Dini Kaynaklar: Bu anlamdaki ifadeler bazı hadis kaynaklarında (örneğin Tirmizî ve Beyhakî) yer almaktadır. [1]
- Hadislerin Derecesi: İslam âlimleri ve hadis tenkitçileri, bu sözün temelini oluşturan rivayetlerin zayıf (sened yönünden kopuk veya illetli) olduğunu belirtmişlerdir. [1, 2]
- Anlam Boyutu: Zayıf bir rivayet veya halk kelamı olsa da, bu söz toplumda ve ahlaki gelenekte büyük bir insani hakikati ve ilahi adaletin tecellisini özetler. Kınamanın kibir ve kendini üstün görme (ucub) barındırdığı, bu yüzden insanın aynı imtihanla sınandığı kabul edilir. [1]
Psikolojik ve Sosyal Karşılığı
- Önyargı ve Empati: Başkalarını sert bir şekilde yargılamak, genellikle insanın kendi içindeki bastırılmış veya yüzleşmekten korktuğu yönleriyle bir reaksiyon tetikler.
- Hayatın Dengesi: Kınamak yerine empati kurmak, insanı benzer hatalara veya zor durumlara düşmekten koruyan bir erdem olarak görülür. [1]
"Kınamayınız, kınadığınız şey başınıza gelmedikçe ölmezsiniz." (Tirmizi, Kıyamet, 53, no: 2507; Beyhaki, Şuabu'l-İman, 5/315, no: 2778; bk: Keşfu'l-Hafa, 2/265)