Neler yeni
Blue
Red
Green
Orange
Voilet
Slate
Dark

Kul Hakki

reyyan

New member
Katılım
29 Eyl 2006
Mesajlar
1,279
Tepkime puanı
18
Puanları
0
Yaş
44
BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM


Bu Makalemizde kul hakkını ele alacağız.Lisanımızda “Kul Hakkı” kelime anlamından ziyade bir terim olarak yerini almaktadır. Biz evvela kelime sonra da terim anlamıyla ele alacağız.



Arapcada çoğulu abid ve ibad şeklinde gelen “Kul” kelimesi lügatte; hür olsun köle olsun insan, hizmet eden, nebat (1), samimiyetle boyun eğen,kısa ve enli ok mızrak, itaat etmek, köle (2), aşağılandı, birledi (3) anlamlarına gelmektedir.



“Hak” kelimesi ise yine arapca olup lügatte; ölüm,adalet,mal,mülk,doğru söz Allah (cc)ın isimlerinden biri,sonsuz,fert ve cemaat için olan nasip(4), batılın zıddı,meydana gelen, geçmiş harcanmış emek,insaf(5), pay,hisse,layık,münasip(6)

gibi anlamlara gelmektedir.



Biz bu Makalemizde“Kul Hakkı” kelimesini “İnsanların,hatta,canlı cansız varlıkların birbirleriyle olan karşılıklı alacakları ve bunlara riayet etme” anlamında kullanacağız.Mesela, “Müslüman’ın Müslüman da beş hakkı vardır: Selama iade etmek,hastalığında geçmiş olsuna gitmek,öldüğünde cenazesine gitmek,söz verdiğinde sözünde durmak ve aksırıp ”Elhamdülillah” deyince “Yerhamükellah” demek.”Mealindeki Hadisi Şerifte “Hak” kelimesi bu manada kullanılmaktadır.(7)



Konumuza girerken evvela insanlar arasındaki genel hakları esas alarak,bu karşılıklı hakların dini açıdan bir ibadet olduğu gerçeğini ve uyulması gerekli bir insanlık borcu olduğunu izaha çalışacağız.



Cenab-ı Hakkın Hz.Ademden beri göndermiş olduğu şu beş temel hak “Şeriatların Ruhu” şeklinde yerini bulmuştur:Dini muhafaza, aklı muhafaza,nesli muhafaza,nefsi muhafaza ve malı muhafaza(8)



Dini korumak demek,insanların yaradılıştan ihtiyacı olan inançlarını diledikleri gibi öğrenme,öğretme,yayma,örgütlenme ve yaşayıp-yaşatma gibi hakları içerisine alır.Kur’an-ı Kerimde bu konuda:”Dinde zorlama yoktur.”Buyurulmuştur.(9)



Aklı muhafazadan maksat da fikri,düşünceyi ve akla dayalı değerleri korumak,fikir ve düşünce hürriyetini garanti altına almak demektir.Bu hususta da yine bir Ayet-i Kerimede “Helak olan açık delille helak olsun,yaşayan da açık delille yaşasın.”buyurulur.(10)



Nefsi muhafazadan gaye insanların can emniyetini temin edip,can güvenliğini tehlikeye düşürecek bütün engelleri ortadan kaldırmak demektir. Bu mevzuda Cenab-ı Hak: “Kim bir cana kıymamış yada yeryüzünde bozgunculuk yapmamış bir canı öldürürse,sanki bütün insanları öldürmüş gibidir.”buyurmaktadır.(11)



Nesli muhafaza ise insanların ırk,soy ve soplarını koruyup,neslin bozulmasına meydan verecek bütün yolları ve engelleri kaldırmaktır.Mesela İslam nesli dejenere eden zinayı ve ona götüren yolları yasaklamış ve “Zinaya yaklaşmayın ,çünkü o açık bir kötülüktür.Çok kötü bir yoldur.İlahi düsturunu koymuştur.(12) İslam zinayı yasakladığı gibi nikahı düşen kadın ve erkeklerin bir arada yalnız kalmalarını,şehvetle bakmalarını,tokalaşma gibi temaslarını da yasaklamıştır.(13)



Malı koruma esası ise insanlar arasındaki ise insanlar arasındaki iktisadi ve ekonomik durumları belli bir kurala bağlayarak mal emniyetinin korunması için her türlü tedbiri almak şeklinde yerini bulmuştur.Bu konuda Kuran-ı Kerimde “Mallarınızı aranızda batılla-haksız yere yemeyin.”buyurulmuştur.(14)



Yukarıda anlatılanlar genel olarak insanların birbirleriyle olan hakları,uymaları emredilen esaslardır.Bir de aynı dinden olan,bilhassa Müslüman olan kişilerin birbirleriyle olan hakları vardır.Büyük İslam düşünürü İmam Gazali(ks)bunları şöyle sıralamaktadır.(15)



1. Kendisinin beğenmediğini hiçbir Müslüman içinde beğenmemesi.Zira Peygamberimiz(sav):”Sizden biriniz kendisi için arzu ettiğini din kardeşi için de arzu etmedikçe gerçek iman etmiş olmaz.”buyurmuşlardır.(16)

2. Elinden ve dilinden hiçbir müslümana zarar gelmemelidir.Yine Peygamberimiz (sav):”Müslüman elinden ve dilinden Müslümanların selamette olduğu kişidir.”buyurmuşlardır.(17)

3. Hiçbir kimseyi küçük görmemek,kibirlenmemektir.Çünkü Cenab-ı Hak “Yeryüzünde böbürlenerek yürüme.Zira Allah(cc) kendini beğenip övünen kimseyi sevmez.”buyurmuştur.(18) Peygamberimiz(sav) de “Kim alçak gönüllü olursa Allah(cc) onu yükseltir.Kibirleneni ise alçaltır.(19)

4. Müslüman hakkında hiçbir dedikoduyu dinlememelidir.Aksi takdirde kul hakkı terettüp eder.Zira Hadis-i Şerifte “Her duyduğu şeyi söylemesi kişiye yalan olarak yeter.”buyurulduğu (20) gibi aleyhte konuşanında dinleyeninde günahta ortak oldukları ve aleyhinde konuştukları kişinin bir kısım günahlarını üzerine aldıkları gibi şayet günahı yoksa kendi sevaplarından bir kısmını bağışladıkları başka Hadis-i Şeriflerde bildirilmiştir.

5. Bir Müslümana üç günden ziyade dargın durmamaktır.Çünkü bir Hadis-i Şerifte “Bir Müslümanın din kardeşini üç günden ziyade terk etmesi helal değildir.”(21) buyurulmuştur.

6. Her Müslümana iyilik etmek, güler yüzlü davranmaktır.Zira Ayeti Kerimede “Allah(cc) iyilik edenleri sever.”buyurulduğu gibi(22) bir Hadis-i Şerifinde de Peygamberimiz(sav): “İmandan sonra aklın başı insanlara sevgi ve yakınlık göstermektir.(23) buyurulmuştur.

7. Yaşlılara hürmet etmeli,küçükleri sevmeli ve acımalıdır.Yine Hadis-i Şerifte “Büyüğümüze saygı göstermeyen küçüğümüze acımayan bizden değildir.Mümin kardeşine ikram eden sanki Allah(cc)a ikram etmiştir.”buyurulmaktadır.(24)

8. Verdiği sözü yerine getirmelidir.Zira insanı bekletmek kul hakkını ihlaldir.Sözünde durmamak münafıklığın özelliklerinden biri olarak belirtilmiştir: “Münafığın alameti üçtür:Konuştuğunda yalan söyler,söz verince sözünde durmaz.Emanete de hıyanet eder.”(25)

9. Birbirine dargın olan iki Müslümanı ve iki gurubu haber aldığı zaman,onları barıştırmak ve aralarını bulmak için canla başla uğraşmalı bunun hem kul hakkına tereddüb eden bir görev hem de Allah’ın emri olduğunu bilmelidir.Zira Kur’an-ı Kerimde : “Müminler şüphesiz kardeştirler.Kardeşlerinizin arasını düzeltin ve Allah(cc)dan korkun.”(26) buyurulmuştur.

10. Diğer Müslümanların ayıplarını,gizli hallerini örtmeli ve onu başkalarına karşı muhafaza etmeli,korumalıdır.Peygaberimiz(sav) bir Hadis-i Şerifinde “Dünyada bir Müslüman kardeşinin ayıbını örten kimsenin Allah Teala kıyamet günü ayıbını örter.”(27)buyurmuşlardır.

11. Töhmete sebep olacak,başkaları tarafından horlanıp,değerini düşürecek şeylerden son derece kaçınmalıdır.Peygamber Efendimiz(sav) buna çok riayet ve bize de: “Töhmet yerlerinden kendinizi koruyunuz.”(28) Buyururlardı.

12. Makam sahibi bir kimse ise Müslümanlara yardımı esirgememeli.(29)

13. Bir Müslümana dil uzatıldığını,canına ve malına kastedildiğini duyan o zulmü gidermeye çalışmalı.Hadis-i Şerifte: “Kardeşin zalimde mazlumda olsa yardım et.Eğer zalimse ondan bunu sakındır,o zaman ona yardım etmiş olursun.(30)buyurulmuştur.

14. Kötü arkadaş edinen bir Müslümanı ondan sakındırmalıdır.Çünkü o kötü arkadaşı dünyada terk etmezse yarın kıyamet günü parmaklarını ısıracak ve: “Vah bana,ne olurda ben falanı dost tutsaydım.”(31) diyeceğini Kutsal Kitabımız Kur’an-ı Kerim bize haber vermiştir.

15. Üzüntülü bir Müslümanı sevindirmeli,dertli ve endişeli bir durumu varsa ve elinden geliyorsa gidermeye çalışmalıdır.Zira Peygamberimiz(sav) “Bir Müslüman kardeşini sevindiren sanki Cenab-ı Hakkı sevindirmiş gibidir.”(32) buyurulduğu gibi Hadis-i Şerifin başka bir lafzında farzlardan sonra en üstün amelin bir müminin kalbine sevgi koymak olduğu bildirilmiştir.

16. Hangi Müslümana rastlarsa rastlasın konuşmadan önce selam vermelidir.Zira Allah’ın Resulü(sav) bir Hadis-i Şeriflerinde: “Konuşmadan önce selam verilmesi gerekir.Kim selam vermeden önce konuşmaya başlarsa ona cevap vermeyin.”(33)buyurulmuştur.

17. Bir Müslüman aksırıp “Elhamdülillah” dediği vakit ona “Yerhamükellah” diye cevap vermelidir.Zira bu görevin Müslümanların birbirlerine karşı görevlerinden olduğu Hadis-i Şerifte bildirilmiştir.Söz konusu Hadis-i Şerif bu Risalemizin başında geçti.

18. Tanıdığı Müslüman hastaların hastalandıklarını duyunca hemen ziyaretlerine gitmelidir.Buda Müslümanlık haklarından olarak bir Hadis-i Şerifte bildirilmiştir.(34)

Müslüman cenazesine gidip,kabirlerini ara sıra ziyarete gitmelidir. Çünkü kabir ziyareti insanı bir kısım günahlardan ve dünya zevklerinden muhafaza edip, ahiret için daha fazla hazırlık yapmaya neden olur.Nitekim Sahihi Müslimde rivayet edilen bir Hadis-i Şerifte: “Artık Kabirleri ziyaret edin,çünkü kabir ziyareti size Ahireti hatırlatır.(35)buyurulmuştur.



Bütün bu anlatılan haklar genel olarak Müslümanlar arasındaki her Müslümanı ilgilendiren umumi haklardır.Birde Müslümanlar arasında bir kısım hususi haklar vardır ki bunlar hem daha önemli hem de özel bir mahiyet arz ederler. Bu hakların bir kısmı topluca Yüce Kitabımızın Nisa Süresinin 136. Ayet-i Kerimesinde Rabbimiz tarafından dile getirilmiştir.Bizde bu hususi hakları tek tek,yaşayıp-hayatımıza uygulanacak şekilde maddeler halinde sıralamaya çalışacağız.Ancak Risalemizin hacminin müsait olmaması nedeniyle kısa kısa sayacağız:
 

reyyan

New member
Katılım
29 Eyl 2006
Mesajlar
1,279
Tepkime puanı
18
Puanları
0
Yaş
44
A) Anne ve Babanın Evlat Üzerindeki Hakları: Cenab-ı Hak Kur’an-ı Kerimin birkaç yerinde kendisine itaatdan sonra anne ve babaya iyilik edilmesini emretmektedir.(36) Bu haklar kısaca şunlardır:

1. Nafaka verecek,zenginse hediye verecek,elbise alacak.

2. İsimleriyle çağırmayacak,yürürken arkalarından gidecek.(37)

3. Öfkeli bakışla bakmayacak,emirleri olmadan gurbete gitmeyecek.

4. Sert ve yüksek sesle konuşmayacak.(38)

5. Yaptığı iyiliği başlarına kakıp,rencide etmeyecek.

6. Öldükleri zaman dua edecek,onlar için sadaka verecek,hayır yapacak,dostlarına iyilik edecek,kabirlerini ziyaret edecek.(39)



B) Evladın Anne ve Baba Üzerindeki Hakları da Şunlardır:

1. Anasını iyi seçmek,güzel isim vermek.

2. Helal süt emzirmek,sünnet ettirmek.

3. Akikasını ifa edip,kurbanını kesmek.

4. İlk fırsatta Kelime-i Tevhidi öğretmek.

5. Allah(cc) ve Resulü(sav)nü tanıtıp,Peygamberimizin hayatını ve savaşlarını öğretmek.ilmihallerini de öğretmek.(40)

6. Yapamayacağı şeyi teklif etmemek.

7. Şefkatle muamele edip,ufak kusurlarını affetmek.

8. Kendi bizzat örnek olarak yedi yaşına gelince namaz kıldırıp on yaşına gelince oruç tutturmak on iki yaşında da yataklarını ayırmak.

9. Kur’an-ı Kerimi okutup,tahsilini yaptırmak.

10. Zamanı gelince asil,dindar ve terbiyeli kimselerle evlendirmek.

11. Büyüğünü ve küçüğünü tanıtıp terbiyesini güzel vermek.(41)



C) Komşuluk Hukuku:Bunlarda kısaca şunlardır:

1. Komşusunun namus ve şerefini korur.

2. Açken tok gezmez,eliyle ve diliyle incitmez.

3. İzinsiz evine bakmaz ve girmez,ayıplarını araştırmaz.

4. Ara sıra az veya çok hediye göndermek.

5. Borç istediğinde vermek,yemek ve meyve ikram etmek.

6. Hayvanına zarar vermemek, çocuklarını dövdürmemek,sövdürmemek.

7. Evini ondan fazla yükseltmez,yetimlerini korur.(42)

8. Selamını alır,istediği lüzumlu şeyleri verir.

9. Üzüntülü ve sevinçli anında beraber olur.

10. Hastalandığında ziyaret eder,ölünce cenazesine gider.

11. Davetine icabet eder,şaşırınca nasihat eder.

12. Davetine icabet,küslük ve adavete meydan vermez.(43)



D) Akraba Hukuku:Bu haklarda kısaca şunlardır:

1. Selam vermeli,hediye vermeli,ziyaret etmelidir.

2. Hürmet ve itaat da onları gözetmelidir.

3. Amca,ağabey ve dayıyı baba, teyze ve halayı anne yerine koyar.(44)

4. Akrabalarıyla devamlı yardımlaşır,borç alıp-verir.

5. Akrabanın eziyetine,zorluğuna ve acı sözüne dayanır.

6. Yapılmasını istedikleri bir şeyi geri çevirmez.(45)



E) Kadının Kocasındaki Hakları:

1. Mihrini vermesi,yediğinden yedirmesi,giydiğinden giydirmesi.

2. Onu dövmemesi,kovmaması,nafakasını geniş ve bol tutması.

3. İyi geçinip,hayır tavsiye edip,yumuşaklıkla idare etmesi.

4. Huysuzluğuna sabreder,kendini ayıplı ve kusurlu görür.

5. Açık bir kabahat işlemedikçe ufak-tefek hatalarını görmez.

6. İnsanlar arasında onu ayıplamaz,kusurunu yüzüne vurmaz.

7. Günah olmayan oyun ve şaka yapar,bekletmez ve üzmez.

8. Tedip de yumuşak hareket eder,yanında az konuşur.(46)

9. Nisa ve Nur Surelerini öğretir.Lazım olan bilgilerini de öğretir.

10. Süslü elbise ile dışarı çıkarmaz,kadına helal yedirir.

11. Saliha bir hanımı varken,malı için kuma getirmez,üzmemesi sevaptır.

12. Yumuşak ve güzel davranır,eksik aramaya değil,meziyete bakar.

13. Kadına zulmetmemeli,çünkü o yanında bir emanettir



F) Kocanın Kadın Üzerindeki Hakları:

1. Uğurlarken,karşılarken güler yüzlü ve nezaketli olmalı.Çünkü Peygamberimiz(sav): “Kadınların hayırlısı yüzüne baktığında seni sevindirendir.”buyurmuşlardır.(48)

2. Sofrasını hazırlamalı,çamaşırını yıkamalı.

3. İzinsiz bir yere gitmemeli.Zira Peygamberimiz(sav) “Hangi kadın kocasının izni olmadan evinden çıkarsa kocası razı oluncaya veya eve dönünceye kadar Allah(cc)ın gazabı altındadır.(49)

4. Namaz,oruç ve sair ibadetlerini yerine getirmek.Dolayısıyla bundan kocası da sorumludur.Bu durum Tahrim Suresinin 6. Ayet-i Kerimesinde bildirildiği gibi Peygamberimiz(sav) de bir Hadis-i Şerifinde: “Bir kadın beş vakitini kılar,bir ay orucunu tutar,namusunu korur ve kocasına itaat ederse cennetin istediği kapısından girsin.buyurmuşlardır.(50)

5. İzinsiz sevmediği kişiyi evine almaz.Yine Hadis-i Şerifte: “Kocasının izni olmadan evine kimseyi girdirmez.(51)buyurmuşlardır.

6. Misafirine ikram etmek,onun için süslenip,kokulanmak.

7. Yabancı erkeklere bakmamak,hayalı olmak.Bu durum Nur Suresinde bildirildiği gibi,Peygamberimiz(sav)de bir Hadis-i Şeriflerinde: “Haya güzeldir,lakin kadınlarda olursa daha güzeldir.”(52)buyurmuşlardır.

8. Kocasına hizmet edip onu razı etmesi:Bu konuda da Rasülüllah Sallallahü Aleyhi Vesellem: “Kocana hizmet sadakadır.”(53) Ayrıca: “Hangi kadın kocası kendisinden razı olduğu halde ölürse cennete girer.”buyurmuşlardır.(54)

9. Lüzumsuz masrafa boğmaz,gördüğü iyiliğe teşekkür eder.

10. Kocasına namaz sonunda ve sair zamanlarda dua etmek.Kocası kendisini sevmek,öpmek ve sohbet etmek isteyince geri durmamak,istediğini yerine getirmek.(55)



Bütün bunları içerisine alan bir Hadis-i şerifte ise Allahın(cc) Rasülü(sav): “Canım kudreti altında bulunan Allah(cc)a yemin ederim ki,bir kadın kocasının hakkını yerine getirinceye kadar,Allah(cc)ın hakkını eda edemez.Yine bir kadın kocasının hakkını ödeyinceye kadar imanının tadını duyamaz.”(56)buyurmuşlardır.



G) Öğretmene,Hocaya Karşı Haklar:Bunlar da maddeler halinde kısaca şöyle sıralanmıştır:

1. Huzuruna her girişte edeple selam verip,fazla konuşmamak.

2. Hocasıyla münakaşa yapmaz,görünüşüne muhalefet etmez.

3. Ciddi ve hürmetkar olup,önünde yürümez.

4. İzinsiz yerine oturmaz,onu gücendirmez.(57)

5. Namaz içinde imiş gibi edepli ve terbiyeli olur.

6. İzin alarak soru sorar,sorulmadıkça konuşmaz.

7. Her giriş-çıkışta ayağa kalkıp,yolda arkasından yürümek.

8. Çocuklarına ve yakınlarına saygı göstermek.

9. Öğretmeni can kulağı ile dinlemek.(58)



H) Hocanın,Öğretmenin öğrencilerine Karşı Hak Ve Görevleri:

1. Öğrenciye yumuşak davranmak.

2. Güzel öğütle yola getirip,düzeltmek.

3. Soru soranı azarlamamak.Mazereti kabul etmek.

4. Zararlı bilgilerden öğrenciyi men etmek.

5. Doğruyu kabul ve ona boyun eğmek.

6. Halim,vekarlı,alçak gönüllü ve sabırlı olmak.(59)

7. Bizzat kendisi ilmiyle amil olmak.

8. Öğrenciyi bir kardeş bilip,onun seviyesine inmek.

9. Öğrenciyi kendisine karşı minnet altına sokmamak.(60)



I) Yetimlerin Hakları:Bunlarda kısaca şunlardır:

1. Onların eğitim ve öğretimi ile ilgilenip cemiyete faydalı bir fert haline getirmek.Zira Kur’an-ı Kerimde: “Bir dw sana yetimleri sorarlar?De ki:Onları yararlı ve iyi bir hale getirmek hayırlıdır.”(61)buyurularak bu görev pekiştirilmiştir.

2. Yetimin malını haksız yere yememek.Şayet yetime bakan kişinin ihtiyacı yoksa alamaz.Ama ihtiyacı varsa sadece yetime yedirdiği kadar alabilir.Kur’an-ı Kerimde: “Yetimlerin mallarını zulümle yiyenler ancak karınlarına ateş dolduruyorlar.”(62)buyurulmuştur.

3. Yetime ikram edip onu horlamamak.Çünkü Fecir Suresinde Cenab-ı Hak belaların sebeplerinden biri olarak ”Yetime ikram etmiyorlardı.”diye haber vermektedir.(63)

4. Yetimi yedirmek,giydirmek ve benzeri iyiliklerde bulunmak.

5. Yetimi azarlamamak,başını sıvazlamak.Zira Duha Suresinde: “Yetime gelince sakın onu azarlama.”buyurulmuştur.(64)

Abdullah İbni Mesud(ra)a göre bu Ayet-i Kerime “Sakın yüzünü ona ekşitme.”mealindedir.(65) Ayrıca bir Hadis-i Şerifte Peygamberimiz(sav): “Kim ki Allah(cc) rızası için bir yetimin başını meshederse,elinin dokunduğu her kıl için bir hasene mükafat vardır.”buyurmuştur.(66)



J) Yol Arkadaşının Hakkı:Bu haklarda kısaca şunlardır:

1. Biri emir olmalı diğerleri ona itaat etmeli.Üç ve daha fazla iseler aralarından birini emir seçmelidirler.

2. Yemeklerini beraberce yemeli birinin herhangi bir ihtiyacı olunca diğerleri ona yardım etmelidirler.

3. Yolda istişare etmek,yalansız şakalaşmak.

4. Fazla su azığı varsa arkadaşlarına vermek.

5. Namazlarını vakitlerinde eda etmek.Şayet doksan kilometreyi aşan bir yolculuğa çıkmışlarsa dört rekatlık farz namazları ikişer rekat olarak taksir ile kılmak.(67)



K) Fakirlerin Hakları :Kısaca Şunlardır:

1. Zekat ve fitresini vermek.Çünkü Kur’an-ı Kerimde: “Fakir ve yoksulların onların mallarında hakkı vardır.”(68)buyurulmuştur.

2. Verdiği zekat ve sadaka ihtiyacını gidermiyorsa fakirlerin ihtiyaçları kalmayıncaya kadar infak etmek.(69)

3. Et ve yemek kokusunu duyurmamak,duyurursa taddırmak.

4. Turfanda meyve ve sebzeden ikram etmek.

5. Evine çarşı ve pazardan bir şey getirirken kapalı bir şey içerisinde getirmeli veya gösterirse taddırmalıdır.

6. Kurban Bayramında etten ilk defa fakirlere taddırmalıdır.



L) Köle Ve İşçi Hakları:Bunları kısaca şöyle sıralarız:

1. Yediğinden yedirir,giydiğinden giydirir.

2. Yapamayacağı işi onlara teklif etmez.

3. İyi olmayan yemek ve elbiseyi vermez,onlara kibirli olmaz.

4. İşçinin hakkını alnının teri kurumadan verir.(70)

5. Köleyi hürriyetine kavuşturmak için çaba sarf eder.(71)

6. Kap-kacak kırıldı diye ufak-tefek şeylerden dolayı onu dövmez.

7. Dini vecibelerini,itikadı ve ameli yönden farzı ayn olan ilimlerini onlara öğretir veya öğrettirir.(72)



M) Arkadaşlık Hukuku:
 

reyyan

New member
Katılım
29 Eyl 2006
Mesajlar
1,279
Tepkime puanı
18
Puanları
0
Yaş
44
1. Arkadaş seçerken manevi bağla seçme,Allah(cc) rızası için dostluk kurmak,sohbetinde samimi olmak.

2. Ayıbını,hatalarını ve kusurlarını görmemek.

3. Kusurunu bağışlamak,sevmediği şeyi yapmamak.

4. Sıkıntı anında elinden tutup,gıyabında dua etmek.(73)

5. Her işte arkadaşını kendine tercih etmek.

6. Arkadaşına karşı vefalı olmalıdır.Zira Peygamberimiz(sav) yanına gelen bir kadına çok ikram ve saygıda bulundu.Aişe validemiz bunun sebebini sorunca Efendimiz(sav):Bu kadın rahmetlik Hatice zamanında bize gelir-giderdi.Ahde vefa imandandır.”buyurdular.(74)

7. Kendini aşağı görüp,arkadaşına zahmet vermemelidir.Zira Hz.Ali(kv) “Dostların en fenası seni kendisine hizmete ve tekellüfe(sıkıntıya)zorlayandır.” Diyerek bu gerçeği dile getirmiştir.(75)

8. Arkadaşını sevdiğini kendisine bizzat diliyle söylemeli.Çünkü Peygamberimiz(SAV) “Biriniz bir kardeşini sevdiğinde ona haber versin.”buyurmuşlardır.



Bütün bu saydıklarımız Müslümanların birbirleriyle olan karşılıklı hakları ve görevlerini anlatmaktadır.Tabaranin Hz. Enesden rivayet ettiği bir Hadis-i Şerifte Sevgili Peygamberimiz Hz.Muhammed(sav) “Kim bir Müslümana eziyet ederse bana eziyet etmiş olur.Bana eziyet edende Allah(cc)a eziyet etmiş olur.”buyurarak Müslümanlara yapılan eziyet,sıkıntı ve kötü muamelenin (gerek eliyle gerekse diliyle)sonunun nereye kadar vardığını açıkça beyan etmiştir.(77)

Şimdide kısaca Müslümanların Gayri Müslimlerle(Yahudiler,Hıristiyanlar,

Kafirler,Müşrikler,Mecusiler,Sabiler Vs.) Meydana gelen karşılıklı hakların ve vazifelerinden bahsetmeye çalışacağız:



1. Gayri Müslimlerle yapılan anlaşmalara,imtiyazlara ve verilmiş olan ahitlere sadık kalınmalıdır.

2. Savaş anında kadın,çocuk,yaşlı ve din adamları öldürülmemeli,esirlere kötü muamele ve eziyet,işkence yapılmamalıdır.

3. Dininden dolayı zorlamamak,illa din değiştirmesi için baskı yapmamak,inanç ve fikirlerine müsamaha gösterilmelidir.

4. Fakirlerine yardım etmek,hastalarını ziyaret etmek.

5. Konuşurken sakin ve yumuşak konuşmak.

6. Onlarla ve inançlarıyla alay etmemek,putlarına ve tanrılarına küfretmemek,sövmemek.Zira Cenab-ı Hak Kur’an-ı Kerimde “Onların Allah(cc)dan başka taptıklarına söv meyinki onlarda bilmeyerek sınırı aşıp Allah(cc)a sövmesinler.”buyurmuştur.(79)

7. Müslüman memlekette yaşayan gayri Müslimlere haksızlık etmez,malını almaz,kötü ad ve lakapla çağırmaz,ona elle ve dille eziyet etmez.Çünkü Peygamberimiz(sav) bir Hadis-i Şeriflerinde: “Kim bir zımniye eziyet ederse ben onun düşmanıyım.”(80)buyurarak büyük bir insanlık örneği göstermiştir.

8. Onlarla yardımlaşmak ve iyi komşuluk ilişkileri kurmak gerekir.Zira Nisa Suresinin 136. Ayet-i Kerimesindeki “Uzak komşu” tabirini kurtubi ve bazı Tefsir Kitaplarımız “Müslüman olmayanlar” şeklinde tefsir etmişlerdir.(81)





Makalemizin başında “Kul Hakkı” tabirini izah ederken bu tabirin hayvanların hakkını da içine aldığını belirtmiştik.Şimdide kısaca bir Müslümanın hayvanlara karşı hakları ve vazifelerini ana hatlarıyla saymaya çalışacağız:

1. Hayvanlara ve kuşlara acır,merhamet eder.Zira bir Hadis-i Şerifte Peygamberimiz(sav) şöyle buyurmuşlardır: “Yeryüzündekilere siz merhamet edin ki,göktekiler (Allah(cc) ve Melekleri) de size merhamet etsinler.”(82)

2. Hiçbir canlıya eziyet ve işkence etmemek,hiçbir hayvanın yüzüne vurmamak.

3. Çekemeyecekleri yükü vurmamak.

4. Hiçbir canlıya ateşle azap etmemek.Uzuvlarını kesmemek.Dövme yapmamak.Çünkü dövme yapanlar lanetlenmişlerdir.

5. Hayvanın yem ve suyunu verir,aç ve susuz bırakmaz,tozunu siler,kaşağılar,tımar eder,hastalığı ile ilgilenir.

6. Hayvanı ok,mermi veya silahla korkutmaz,hedef yapmaz.

7. Hayvanların yuvalarını bozmaz,birbirleriyle dövüştürmez.

8. Fare,akrep,eşek arısı kuduz köpek,yılan ve bir kısım haşarat hariç hayvanları öldürmez,ayağıyla çiğnemez.

9. Hiçbir hayvana lanet etmemeli,aşırı şekilde dövmemeli.(83)



Bizler Müslüman insanlar olarak,Müslüman olsun olmasın bütün insanlara hatta hayvanlara ve can taşıyan her varlığa iyilik etmek,onların haklarını korumak ve gözetmek mecburetindeyiz.Sadece biz değil onlara eziyet eden haksızlık eden başkalarına da bu hareketden sakındırmak da ayrıca hem insani hem dini bir görevimizdir.

Konumuzun başından beri saymaya çalıştığımız bu görevleri ifa etmek üstelik bir ibadet makamındadır.Her hak sahibine hakkı vermek haksızlığa meydan vermemek,zulmü ortadan kaldırmak Müslümanlara genel bir görevdir.Zulmü,haksızlığı Cenab-ı Hak kendisine haram ettiği gibi kullarına da haram etmiştir.Bakınız bu konuda Buhari,Müslim,Tirmizi,İmam Ahmet ve İbni Macenin rivayet ettikleri bir Hadis-i Şerifte Peygamberimiz(sav): “Haksızlıktan sakınınız,çünkü o kıyamet gününde zulüm attır,sahibini karanlıktan karanlığa sürükler.”buyurmuşlardır.(84)

Cenab-ı Hak kendi hakkından vazgeçebilir ama insanlar ve hayvanlar arasındaki haklar(Kul Hakkı) birbirleriyle mübadele edilecek.Hz.Enesden rivayet edilen bir Hadis-i Şerifte Peygamber Efendimiz(sav): “Zulüm üçtür:Bir kısmı var ki Allah(cc) onu affetmez.Bir kısmı var ki Allah(cc) onu bağışlar.Bir kısım zulümde vardır ki Allah(cc) ondan bir şey terk etmez.Birinci kısmı Allah(cc) ortak koşmadır.ikinci kısmı Kul ile Allah(cc) arasında olan haksızlıktır.Üçüncü kısmı ise kulların birbirleriyle olan haksızlıklarıdır ki mübadeleşirler,birinin diğerinden hakkı alınır.”buyurmuşlardır.

Kul hakkı konusunda son sözü söylerken anne,baba,akraba ve komşularımızdan başlayarak bütün insanların ve hayvanların yukarda saymaya çalıştığımız ve makalemizin hacminin kifayet etmemesi nedeniyle bir kısmını sayamadığımız haklarına riayet etmemizin hem dünya huzuru hem de Ahiret saadet ve selameti açısından yerine getirilmesi gereken en önemli Dini ve Milli sorumluluklarımızdandır.Aksi takdirde riayet etmediğimiz takdirde hem dünyada hem de Ahirette değişik şekillerde karşımıza çıkacağını unutamayız.

Hasbelkader yukarda zikredilen ve edilmeyen haklara karşı ve edilmeyen haklara karşı saygısızlık yapmış isek şimdiden çaresine bakmalı,evvela hak maddi bir şey ise hak sahibine vermeli,manevi ise helalleşmeli Cenab-ı Hakkın ve Peygamberimiz Hz.Muhammed(sav)in haklarına taalluk eden bir durum söz konusu ise bir an önce tövbe etmeli,Cenab-ı Hakka yönelmeli ve bağışlatmalıyız.

Ya Rabbel-Alemin. Bizi hakkı hak bilip ona uyan,batılı batıl bilip ondan sakınan ve kul hakkına riayet eden bahtiyar kullarıyın zümresine ilhak et.Kul hakkı üzerinde kalıp mahşer günü rezil olanlardan etme.Burada sevabı hak sahiplerine verilip de Allah(cc)ın huzuruna eli boş olarak varan müflislerden eyleme.İyi kulların arasına katılarak cennete girmeyi bizleri nasip et.

Alemlerin Rabbi olan Allah(cc)a ham dolsun...



Mustafa CİĞER





(1) Er-Raid,Cübran Mesud,Beyrut 1978,3.Baskı,cilt;2,sahife:999

(2) Yeni Kamus,B.Topaloğlu H.karaman,İst.1977,7.baskı,sahife:256

(3) El-Müncid,Şartoni,Beyrut 1987, 23.Baskı, sahife:483

(4) Er-Raid, cilt:1, sahife:580

(5) Ahteri Kebir, Beyrut, tarihsiz, 2.baskı,cilt:1, sahife:245

(6) Osmanlıca-Türkçe Ans.Lügat,Ferit Devellioğlu,Ank.1979,sahife:375

(7) Muhtarul-Ehadis,Ahmet Haşimi,İst.Tarihsiz, sahife:67, H.No:523

(8) İslam Dini,A.H.Akseki,D.İ.B.Yay. ANK.1977,28.baskı,sahife:88

(9) Kur’an-ı Kerim, Bakara Suresi Ayet:256
 

asikkulun

New member
Katılım
15 Eyl 2006
Mesajlar
1,217
Tepkime puanı
96
Puanları
0
Yaş
31
Konum
sivas
Allah razı olsun.bu arada. sitedeki tüm kardeşlerim hakkınızı helal edin.
 
Üst Alt