Ism-i a'zâm

**bekir** · 29.09.2008, 22:13

Allah'ın en büyük ismi. Bir kısım bilginler, özellikle mutasavvıflar tarafından varlığı kabul edilir. Bu bilginlerin ve mutasavvıfların inancına göre İsm-i Azâm, halk tarafından bilinemez, yalnız peygamberler ve velilerce bilinebilir. İsm-i a'zâm ile yapılan tüm dualar kabul edilir, tüm istekler yerine getirilir. Bu ismi bilenler, olağanüstü işler yapabilirler. Meselâ Kur'an'da Hz. Süleyman kıssasında geçen ve "yanında Kitap'tan bir ilim bulunan kimse" olarak nitelenen kişi, Belkıs'ın tahtını İsm-i a'zam sayesinde göz açık kapayıncaya kadar geçen bir süre içinde getirmiştir (en-Neml, 27/40). Gerçekte Allah'ın hangi isminin İsm-i a'zâm olduğu, böyle bir ismin bulunup bulunmadığı tartışma konusudur.
İbn Kesir'in Şehr b. Havşeb Esma binti Yezid b. el-Seken'den aktardığı bir hadise göre, Allah'ın İsm-i a'zam'ı, "İlahınız bir tek ilâhtır. O'ndan başka ilah yoktur, O Rahman'dır, Rahim'dir" (el-Bakara, 2/163) ve "Elif, lam, mim. Allah ki, O'ndan başka ilah yoktur, daima diridir ve (yarattıklarını) koruyup yöneticidir" (Âlu İmrân, 3/ 1-2) anlamındaki ayetlerde bulunmaktadır (Nakleden Saîd Havva, el-Esas fi't-Tefsir, I, 288). Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'ın TirmiZi, Ebû Dâvud ve Nesâî'den aldığı bir hadise göre namaz kıları birisinin "Allahümme inni es'elüke bienne leke'l-hamdü la ilahe illa ente'l Mennân Bediü's-semâvat ve'l-ard Zü'l-celali ve'l-ikrâm ya Hay ya Kayyum" diye dua ettiğini duyan Resulullah, "Biliyor musunuz ne ile dua etti?"diye sormuş, ashabın "Allah ve Rasûlü bilir" demeleri üzerine, "Nefsim kudret elinde bulunan Zat-ı Ecell'e yemin ederim ki, Allah'a en büyük ismi (ism-i a'zâm) ile dua etti. O ism-i a'zâm ki, onunla çağırıldığı vakit icabet buyurur ve onunla istenildiği vakit verdr" (Hamdi Yazır, Hak Dini, Kur'an Dili, VI, 4678) buyurmuştur.
Muhammed Hamdi Yazır, yukarıda anıları el-Bakara Suresi'nin 163. ayetini yorumlarken "Hüve" kelimesinin bir zamir olmasına karşılık Allah'ın zatına delâlet eden en büyük ismi gibi olduğunu belirttikten sonra, sözü İsm-i a'zam'ın hangi isim olduğu konusuna getirerek şöyle der: "Tevhit denizine dalmış olan ehlullah'a göre bu ismin (Hüve'nin) ehemmiyeti pek büyüktür. Buna İsm-i a'zam diyenler de vardır. Maahaza, İsm-i A'zam "Allah" ism-i şerifidir diyenler çoğunluk âlimlerdir. "Hüve" ise makamı-ı tevhidde a'zamdır" (Hamdi Yazır, Hak Dini Kur'an Dili, I, 562).
Fahreddin er-Râzî ise bu konudaki tartışmalara tefsîrinde daha büyük bir yer verir. Ona göre birtakım eski filozoflar, "İsim koymaktan maksat, o ismi söyleyerek müsemmayı (isimlendirilen varlığı) belirtmektir. Şayet Allah'ın zatı gereği bir ismi olmuş olsaydı, bu ismi koymaktan maksat, bu müsemmayı (varlığı) tanıtmak için o ismi başkasıyla zikretmek olurdu. İnsanlardan hiç birinin Allah'ın hususi zatını kesin olarak bilmediği ortada olunca, bu gerçeğe isim koymanın bir faydası yoktur. Bu ilâhi hakikatin bir ismi yoktur. Aksine, onun için bilginin bize bildirdiği zorunlu şeyler vardır. Bu zorunlu şeyler (levazım) şunlardır: "Allah, yok olmayan ezeli varlıktır, yokluğu kabul etmeyen vâcibu'l-vücuttur" diyerek İsm-i A'zam'ın varlığını reddetmişlerdir. Buna karşılık bir kısım bilgin ve filozoflar da, "Cenâb-ı Allah'ın kendisine yakın (mukarreb) kullarından bazısını bu hususi hakikati (yani zatını) bilebilecek bir kabiliyette yaratarak şereflendirmesi, ilahî kudrete göre imkansız değildir. Durum böyle olunca, Allah'a mahsus bu hakikate (yani zatına) bir isim koymak da imkansız değildir" diyerek İsm-i A'zâm'ın varlığını kabul etmişlerdir.
Râzî'ye göre Allah'ın zatına bir isim koymanın mümkün olması durumunda bu ismin, isimlerin en büyüğü ve bu zikrin de zikirlerin en şereflisi olduğuna kesin olarak hükmetmek farz olur. Çünkü ilmin şerefi malumun; zikrin şerefi de mezkûrun şerefi iledir. Allah'ın zatı malumat ve mezkurâtın en şereflisi olunca, O'nu bilmek, bilmelerin (ilimlerin) en şereflisi, O'nu anmak anmaların (zikirlerin) ve o isim de isimlerin en şereflisi olur. İnsanlarca çok söylenen şu sözün manası da budur: "Bir mukarreb meleğin veya peygamberin bu isme (tam bu ismin manasının kendisine tecelli ettiği bu hâl esnasında) vakıf olması halinde bütün cismânî ve ruhânî âlemlerin ona itaat etmesi tuhaf sayılmamalıdır."
Fahruddin er-Râzî, İsm-i A'zâm'ın hangi isim olduğu konusundaki baslıca görüşleri dört maddede toparlayarak değerlendirir. Buna göre 1. İsm-i a'zam, Zül-Celal ve'l-İkram'dır. Çünkü Hz. Peygamber, "Ya Ze'l Celâl ve'l-İkrâm demeye devam edin" demiştir. Bu görüş zayıftır. 2. İsm-i A'zâm, "el-Hayyu'l-Kayyum" sözüdür. Çünkü Hz. Peygamber Ubeyy b. Ka'ab'a; "Allah'ın kitabında en büyük ayet hangisidir?" dediğinde Ubey; "Allah, kendisinden başka hiçbir ilah yoktur, Diridir, zatıyla ve kemaliyle Kaimdir..." (el-Bakara, 2/255) dedi. Bunun üzerine Hz. Peygamber, "İlim sana helal olsun ey Eba'l-Münzir!" buyurmuştur. Bu görüş de zayıftır. 3. Allah'ın bütün isimleri yüce ve takdire layıktır. Bunlardan herhangi birini daha büyük olmakla nitelemek uygun değildir. Çünkü bu, diğerlerinin noksanlıkla nitelenmesini gerektirir. Bu görüş de zayıftır. 4. İsm-i A'z^3am, Allah ism-i şerifidir. Doğruluk ihtimali en kuvvetli olan bu görüştür. Çünkü Allah ismi, Cenâb-ı Hakkın zatına delalet etmektedir (Fahruddin er-Râzı, et-Tefsîru'l-Kebir, l, 158-159).

Duha · 06.10.2008, 11:27

Üçüncü görüşe katılmak mümkün değildir. Elbette ism-i azamın var olduğunu akıl dahi söyler.

İsm-i Azam Allah'ın Zat'ını mana olarak en iyi tarif eden ve sair esmaları ihtiva eden isimdir.

Fiil bir faili bildirir. Fail ise fiili ile isimlendirilir. İsim ise sıfatı bildirir, sıfat ise Zat'ı gösterir.

Hz. Ali,altı İsm-i Azam zikretmiştir. Bunlar Ferd, Hayy, Kayyum, Adl, Hakem, Kuddus ve Bedizzaman ilaveten yedinci olarak Ehad'ı zikretmiştir.

Mesela, Adl mana olarak Allah'ın pek çok esmasının manasını ihtiva eder. Mesela Musavvir, Mutasarıf, Mütekebbir, Kerem, Cevvad, Rahim, Rahman ve hakeza pek çok isim Adl ism-i şerifinin manası içinden çıkar.

Elbette tohumları çatlatan Falık ile Hayy, ism-i Azamlık noktasında mana olarak aynı olamaz. Mesela, Falık Hayy'ın içindedir.

Demek İsm-i Azam, Allah'ın sıfatlarını en iyi gösteren ve Zat'ını en iyi tanıtan isim demektir.

Hu(Hüve), Ze'l Celali ve'l İkram, Cu gibi isimlerin ism-i azam olması mana olarak mümkün değildir.

Ancak, herkez de galip olan bir Esma vardır. Bazı insanlar o esmaya çok yaklaşır. Nasıl güneşin önüne ay geçtiği zaman gözükmez. O misal bazı kişiler o esmanın manasını göz önüne koyar hakiki ism-i Azam ona gizlenir.
Muhabbetle

08.10.2008, 15:52

bir seyi en güzel ne tanimlarsa bence inandigim ismi-i Azam da olduguna inaniyorum. O tanimda Tevrat da var olduguna inaniyorum.

En dogrusunu Allah bilir

**bekir** · 08.10.2008, 21:58

Alıntı:

teslimolan Nickli Üyeden Alıntı

bir seyi en güzel ne tanimlarsa bence inandigim ismi-i Azam da olduguna inaniyorum. O tanimda Tevrat da var olduguna inaniyorum.

En dogrusunu Allah bilir

Sayın teslimolan

hem Müslüman olduğunuzu söyleyip, hem de bu şekilde, mütemadiyen, tahrif olunmuş ve ilga olan Tevrat-İncil reklamı yapmaya devam etmeyiniz.

Bu sizin içim son ikazdır.

08.10.2008, 22:41

Sen neyden korkuyorsun ? Ben burada hic kimseye bir hakarette bulunmadim ikide bir bu tehdit niye ? yazdigim yazilar seni astigi icinmi korkuyorsun ? Herseyi biliyorluk taslamak cok tehlikelidir ben uyariyorum.

**samanyolu** · 08.10.2008, 23:03

Bismillâhirrahmânirrahîm

Allâhumme innî es’eluke bienne lekel hamdu lâ ilâhe illâ entel mennânu yâ hannân * yâ mennân * yâ bedîus semâvâti vel ardi yâ zel celâli vel ikrâm * yâ hayyu yâ kayyûmu, lâ ilâhe illâ ente subhâneke innî kuntu minez zâlimin * allâhumme innî es’eluke biennî eşhedu enneke entallâhu lâ ilâhe illâ entel ehadus samedullezî lem yelid ve lem yûled ve lem yekun lehû kufuven ehad * elif lâm mîm * allâhu lâ ilâhe illâ huvel hayyul kayyûm * ve ilâhukum ilâhun vâhidun lâ ilâhe illâ huver rahmânur rahîm * yâ zel celâli vel ikrâm * yâ erhamer râhimîne, allâhumme innî es’eluke bienneke entallâhu lâ ilâhe illâ entel vahidul ehadul ferdus samedullezi lem yelid ve lem yuled ve lem yekun lehû kufuven ehad, lâ ilâhe illâhu * vahdehû lâ şerîke lehû * lehul mulku ve lehul hamdu ve huve alâ kulli şey’in kadîr * lâ ilâhe illallâhu ve lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâhil aliyyil azîm * es’eluke bismikel eazzul ecellul ekrem * rabbî rabbî rabbî yâ rabbî yâ rabbi yâ rabbî lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh * lehul mulku ve lehul hamdu ve huve alâ kulli şey’in kadîr * el hamdu lillâhi ve subhânallâhi vel hamdu lillâhi ve lâ ilâhe illallâhu vallâhu ekber ve lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâhil aliyyil azîm.

**bekir** · 08.10.2008, 23:15

Çok teşekkürler Samanyolu, bir çok alimin İsm- i Azam dır diye kabul ettiği bu dua için...

radikalislam · 09.10.2008, 09:02

Alıntı:

teslimolan Nickli Üyeden Alıntı

bir seyi en güzel ne tanimlarsa bence inandigim ismi-i Azam da olduguna inaniyorum. O tanimda Tevrat da var olduguna inaniyorum.

En dogrusunu Allah bilir

Oku düşün anla bölümünde "iki şey" diye bir konu var. Oraya eklenmemiş ama ben senin için ekleyeyim istedim. İki şey insanı dinletir diyor ya, sanırım bir tanesi de "bir şeyin cılkını çıkarmamak" olabilir.

Yani Tevrat'ı övebilirsin, İncil'i övebilirsin sadece sen değil, onbinlerce hristiyan (misyoner) da övüyor zaten. Bu açıdan bakınca; onlarla bir farkın da yok bana kalırsa. Tek farkın aynı zamanda müslüman olman yada öyle görünmen. Açıkcası müslüman olup olmadığında beni ilgilendirmiyor, sonuçta her insanın kendi ile Yaradan'ı arasında bir konu. Karışmak da haddimize düşmez.

Haddimize düşen sadece şu, bildiğin, okuduğun anlatmaya çalıştıklarının bütün hepsi; "sakat bilgiler yumağı". Sana bir faydası oluyormu bilemem, lakin bizim açımızdan sivrisinek dahi senin yanında senfoni orkestrası gibi kalıyor.

Allah (cc) razı olsun Bekir kardeşim. İsm-i Azam hakkında yazdıkların ve alıntıladıkların hepsi hak olan sözler. Duha kardeşim de daha farklı açıdan almaya çalışmış, o da güzel.

Zaten İsm-i Azam hürmetine şeytan aleyhillane dahi şark ile garbı saniyeden daha kısa sürede gider gelir. Son günlerde üzerinde çalışılan ışınlama konusunun bu tür konuların dikkatinde yürüdüğüne inanıyorum.

metin mete · 15.10.2008, 21:27

Selamün Aleyküm,Bakin ama sakin yanlis anlamayin!!!Benim bu Ismi Azam dediginiz konuyla hic tanisikligim olmadi biraz konuyu acsaniz diyorum gerci internette bula bilirim ama dedim ya ben burdan sormanin daha yararli olacagini düsünüyorum...Biliyorsunuz ben Hadisleri kabul etmeyen biriyim yani delil olarak bu nedenle lütfen bir iki ayetle delillendiriseniz beni menmun etmis olursunuz.Asla alay etmiyorum ayet istememin sebebine gelince?Kalbimin mutmain olmasi acisindan...

metin mete · 15.10.2008, 21:29

Alıntı:

teslimolan Nickli Üyeden Alıntı

Sen neyden korkuyorsun ? Ben burada hic kimseye bir hakarette bulunmadim ikide bir bu tehdit niye ? yazdigim yazilar seni astigi icinmi korkuyorsun ? Herseyi biliyorluk taslamak cok tehlikelidir ben uyariyorum.

Teslim olan sende ver su tevrattaki ayetide bir okuyalim ne dersin...