Konu: Rüşvet

Haksız bir menfaat elde etmek için kişilere çıkar sağlama; lehe hüküm vermesi için hâkime verilen mal veya para; başkasının malını haksızlıkla yeme yollarından biri. Rüşvetle ya hak edilmeyen bir menfaat ele geçirilmekte veya başkasının hakkına tecâvüz edilmektedir.


Rüşvet yalnız alan için değil veren ve aracılık yapan için de harâmdır. Allah Teâlâ; "İnsanların mallarından bir kısmını bile bile, günâh işleyerek ele geçirmek için iş başındakilere yedirerek mallarınızı aranızda haksızlıkla yemeyin" (el-Bakara, 2/188) buyurmuştur.


Rüşvetin devlet dairelerine, özellikle mahkemelere girmesi çok büyük bir suçtur. Rasul-i Ekrem Efendimiz "Hüküm vermede rüşvet verene ve alana Allah lânet etsin " (Tirmizi, Ahkâm, 9) diye beddua etmiştir. Bir memurun rüşvetle haksızlık yapması çok kötü bir iştir. Rüşvet, bir hakkı araştırmak, bir işi yapmak için de alınamaz. Bu zaten memurun görevidir. Devlet memurlarının hediye almaları da dinimizce rüşvet sayılmıştır. Peygamberimizin, zekat toplamak için gönderdiği bir memurun, dönüşünde:
"Bu sizindir, şu da bana verilen hediyedir" demesine Rasûlüllah (s.a.s) kızmış ve "Eğer doğru söylüyorsan, git, anne-babanın evinde otur ve bu hediyeler sana gelsin, görelim " (Müslim, İmare, 26-30) buyurmuş, böylece memura ancak rüşvet düşüncesi ile hediye verilebileceğini anlatmıştır.


Rüşvet dört kısım da ele alınabilir.


1- Hakim veya idareci olabilmek için verilen rüşvet.


2- Hakimin lehinde hüküm vermesini sağlamak için verilen rüşvet.


3- Bir kimse ile idarecinin arasını düzeltmek karşılığında üçüncü kişiye verilen rüşvet. Burada rüşvet veren ya idareciden gelecek bir zararı önlemek veya meşru bir menfaat elde etmek istemektedir.


4- Bir kimsenin malına ve canına bir zarar vereceğinden korktuğu kişiye verdiği rüşvet.


Birinci ve ikinci maddede tarafların her ikisi için de vermek veya almak haramdır. Üçüncü madde yalnız alana haram, verene haram değildir. Dördüncü maddede de hüküm aynıdır. Çünkü bir müslümanın müslüman kardeşinin malına canına zarar vermemesi gerekir.


Ayrıca rüşvet kabul eden hâkimin vermiş olduğu hüküm geçerli değildir. Aynı zamanda böyle bir hâkim adalet sıfatını kaybeder ve fasık olur, görevine de son verilir. Devlet görevinde çalışan memurların ve hâkimin almış olduğu hediyeler de rüşvet sayılır. Çünkü onlar bu görevde olmasalardı kendilerine hediye verilmeyecekti. Hediye vermekten maksatları işlerini gördürmektir. Hatta rüşvet alan hâkim doğru karar vermiş olsa bile yine aldığı haramdır. Çünkü hüküm vermek onun görevidir. Ayrıca başka bir şey alması gerekmez.


Rüşvet alan bir kimse almış olduğu mala dinen sahip olamaz; onu geri vermesi gerekir. Bir kimsenin dinine gelecek bir zararı önlemek için rüşvet vermesi bir çare ise verebilir. Bu, verene haram olmaz. Nitekim Hz. Peygamber (s.a.s) dine dil uzatan şairlere ve aleyhte bulunmalarını istemediği kimselere bir şeyler verirdi. Bu konuda müellefe-i kulub'a zekattan pay verilmiş olması yeterli bir delildir (İbn Abidin, IV, 303, vd., V, 272).


Rüşvet toplumsal bir hastalıktır. Rüşvetin yaygınlaştığı yerlerde halkın birbirine ve devlete karşı besledikleri güven duygusu yok olur. Herkes yapılan işlerden, özellikle mahkemelerde verilen kararlardan şüphe eder; her işin, her kararın arkasında rüşvet var zanneder, rüşvetsiz iş yapılmayacağına inanır. Bu inanca namuslu insanların da kapılması, rüşveti toplumsal bir felaket haline getirir. Artık doğru dürüst hiç bir şey yapılamaz olur. Giderek devlet çarkı işlemez, işler zamanında yapılamaz hale gelir; haksızlık her yanı sarar, diğer ahlâksızlıklar çoğalır. Bütün bunların alışkanlık haline gelmesi, toplum hayatını temelinden sarsar hatta büsbütün çökertir. Rüşvet liberal ekonomilerde ve demokratik rejimlerde çok sık rastlanan toplumsal bir hastalıktır.


Rüşvetin sadece topluma değil, onu alana da zararı vardır. Az çok dini inancı olan insanlar, er geç yaptıkları işin kötülüğünü anlayacak ve vicdanları rahatsız olacaktır. Asıl önemlisi de dünyada üç-beş kuruşluk menfaat sağlamak için rüşvet alanların Allah'ın lanetine müstehak olmaları ve dünyaları için ahiretlerini kaybetmeleridir. İslâm'ın hâkim olduğu toplumlarda rüşvet olayı asgari sınıra çekilir. Zira Hz. Peygamber'in rüşvet alana da verene de lanet ettiği ve ikisinin de cehennemlik olduğunu ifade ettiğini bilen müslümanlar mutlaka bundan uzak dururlar.

bekir Nickli Üyeden Alıntı

3- Bir kimse ile idarecinin arasını düzeltmek karşılığında üçüncü kişiye verilen rüşvet. Burada rüşvet veren ya idareciden gelecek bir zararı önlemek veya meşru bir menfaat elde etmek istemektedir.


Üçüncü madde yalnız alana haram, verene haram değildir.

Bu kısımda bi sıkıntı mı var?

"Meşru menfaat elde etmek" istiyor olması, verdiği para ya da malı rüşvet olmaktan nasıl çıkarır? Ayrıca rüşvet değilse, verene haram değilken, alan nasıl haram işlemiş oluyor?

selametle..

mhmt Nickli Üyeden Alıntı

Bu kısımda bi sıkıntı mı var?

"Meşru menfaat elde etmek" istiyor olması, verdiği para ya da malı rüşvet olmaktan nasıl çıkarır? Ayrıca rüşvet değilse, verene haram değilken, alan nasıl haram işlemiş oluyor?

selametle..

Veren kişi, karşı tarafça meşru hakkına tecavüz edilmemesi, hakkının verilmesi için vermekte.
Mesela hiç bir sebep yokken sizi mektebe yazmıyor müdür. Sizin hiç bir eksiğiniz yok ama müdür yazmıyor sizi okula. Ve kendi insiyatifinden bir takım gerekçelerle işi yokuşa sürüyor. Sizin de bu yolu başka türlü aşma imkanınız yok. Siz ona hakkınızı gasbetmemesi için veriyorsunuz ve size vebal olmuyor bu ama müdür zaten haksızlık yaptığı için onun aldığı rüşvet oluyor.

Anladım abi.

Peki, kötü bir olaya -zorunlu olarak- müdahil olan bu kişi, rüşveti verdi ama sorumlu değil. Ancak bunun önlenmesi için ya da engellenmesi için elinden geldiğince bişeyler yapmak zorunda mıdır?

Kötülüğü el ile düzeltme, olmazsa dil ile, olmazsa kal ile buğz etme aşamalarından birine illaki muhataptır.

selametle..

mhmt Nickli Üyeden Alıntı

Anladım abi.

Peki, kötü bir olaya -zorunlu olarak- müdahil olan bu kişi, rüşveti verdi ama sorumlu değil. Ancak bunun önlenmesi için ya da engellenmesi için elinden geldiğince bişeyler yapmak zorunda mıdır?

Kötülüğü el ile düzeltme, olmazsa dil ile, olmazsa kal ile buğz etme aşamalarından birine illaki muhataptır.

selametle..

Tabii, muhakkak. Yani yukarıda ki okul-müdür örneğinde kayıt yaptırmaya başka yol bulunamamış ve bu haksızlığa müdahale yolu yoksa vebal de yoktur.

Peki ben daha çetrafilli bi örnek vereyim abi:

Birgün, Şehirlerarası yolda yük taşıyan biri farkında olmadan kotayı aşıyor ve fazla yük alıyor. Bu, kontrol noktasında farkediliyor. Cezası 1 Milyar küsür.. Adamın hal sıkıntı. Zaten zor geçiniyor. Poliste -iyi polisleri tenzih ederim- rüşvete meyilli. Ehliyeti Ruhsatı alıyor.
Başlıyor sormaya: "İlk cezan mı, şimdi mi ödeyeceksin sonra mı vs vs." Polisin niyet belli. Adamın durumda belli. Çıkarıyor 20 tl. Polis beğenmiyor. Bi 20 tl daha.. 40 tl'ye kapatıyor.

Bu olayı geçen bayram öncesi birinden dinlemiştim. Adam pişmanım vs diyordu ama yaptığı bilerek kuralı çiğnemekten ziyade, ihmal ve dikkatslzlik.

Şimdi bu durumda adam için "zorunlu - meşru müdafa" demek mümkün mü?

selametle..

Cevap vermek zor tabii ama ekzersiz yapabiliriz.

Burada kamyoncunun yük sınırını ne kadar aştığı önemlidir bence. Yani yük haddi 20.000 Kg olan bir kamyonda bu miktar misal 20.750 Kg gelmişse, polisin bu fazlalığı kasıtlı bir yükleme olarak görmemesi ve kamyoncunun da bir insan olarak evveliyatla doğru konuştuğunu zan etmesi beklenir. Bu durumda polis ısrarla bu cüzi fazlalığı çok yüklü bir ceza sebebi yapıyorsa kamyoncuya büyük ihtimalle zulmetmiş olur. Bu durumda kamyoncunun verdiği rüşvet kamyoncuya vebal olmayabilir ama polise olur.

Ama bir de yükün 27.500 Kg geldiğini düşünelim. Bu 7.500 Kg fazlalık ihmal ile olabilecek bir hal değildir. Yani ihmal ile bile olsa polisin bunu ihmal olarak telakki eymesi doğal olmaz. Böyle bir durumda kamyoncu ihmal ile bile bu yükü almış olsa, bu teklifi polise yapmamalıdır. Çünkü polisin hüsnü zannına sebep bir fiil ortada maalesef yoktur.

En doğrusunu Allah bilir.

Cezalar insanlari isledikleri suctan vazgecmeleri icin konmustur. Peki rüsvet her halükarda bu cezalari birsekilde tetiklemeyecekmidir?

alptraum Nickli Üyeden Alıntı

Cezalar insanlari isledikleri suctan vazgecmeleri icin konmustur. Peki rüsvet her halükarda bu cezalari birsekilde tetiklemeyecekmidir?

Zaten vazgeçirmek için her halukarda "haram" edilmiş. Bir tek durum da bir tarafın ki "rüşvet" olarak değil "hakkını koruyabilmek" şeklinde telakki edilmiş.

Hak konusuda kisiden kisiye degistiginden ki bunu vermeyi helal olarak gören insan sayisi fazlalasacaktir. Türkiye de heleki hemen hemen herkes hakkinin yendigini düsünürken Bayagi bir egzersiz yapilmali ki bizde bilgilenelim ve düsünelim