reyyan

1. Arkadaş seçerken manevi bağla seçme,Allah(cc) rızası için dostluk kurmak,sohbetinde samimi olmak.

2. Ayıbını,hatalarını ve kusurlarını görmemek.

3. Kusurunu bağışlamak,sevmediği şeyi yapmamak.

4. Sıkıntı anında elinden tutup,gıyabında dua etmek.(73)

5. Her işte arkadaşını kendine tercih etmek.

6. Arkadaşına karşı vefalı olmalıdır.Zira Peygamberimiz(sav) yanına gelen bir kadına çok ikram ve saygıda bulundu.Aişe validemiz bunun sebebini sorunca Efendimiz(sav):Bu kadın rahmetlik Hatice zamanında bize gelir-giderdi.Ahde vefa imandandır.”buyurdular.(74)

7. Kendini aşağı görüp,arkadaşına zahmet vermemelidir.Zira Hz.Ali(kv) “Dostların en fenası seni kendisine hizmete ve tekellüfe(sıkıntıya)zorlayandır.” Diyerek bu gerçeği dile getirmiştir.(75)

8. Arkadaşını sevdiğini kendisine bizzat diliyle söylemeli.Çünkü Peygamberimiz(SAV) “Biriniz bir kardeşini sevdiğinde ona haber versin.”buyurmuşlardır.



Bütün bu saydıklarımız Müslümanların birbirleriyle olan karşılıklı hakları ve görevlerini anlatmaktadır.Tabaranin Hz. Enesden rivayet ettiği bir Hadis-i Şerifte Sevgili Peygamberimiz Hz.Muhammed(sav) “Kim bir Müslümana eziyet ederse bana eziyet etmiş olur.Bana eziyet edende Allah(cc)a eziyet etmiş olur.”buyurarak Müslümanlara yapılan eziyet,sıkıntı ve kötü muamelenin (gerek eliyle gerekse diliyle)sonunun nereye kadar vardığını açıkça beyan etmiştir.(77)

Şimdide kısaca Müslümanların Gayri Müslimlerle(Yahudiler,Hıristiyanlar,

Kafirler,Müşrikler,Mecusiler,Sabiler Vs.) Meydana gelen karşılıklı hakların ve vazifelerinden bahsetmeye çalışacağız:



1. Gayri Müslimlerle yapılan anlaşmalara,imtiyazlara ve verilmiş olan ahitlere sadık kalınmalıdır.

2. Savaş anında kadın,çocuk,yaşlı ve din adamları öldürülmemeli,esirlere kötü muamele ve eziyet,işkence yapılmamalıdır.

3. Dininden dolayı zorlamamak,illa din değiştirmesi için baskı yapmamak,inanç ve fikirlerine müsamaha gösterilmelidir.

4. Fakirlerine yardım etmek,hastalarını ziyaret etmek.

5. Konuşurken sakin ve yumuşak konuşmak.

6. Onlarla ve inançlarıyla alay etmemek,putlarına ve tanrılarına küfretmemek,sövmemek.Zira Cenab-ı Hak Kur’an-ı Kerimde “Onların Allah(cc)dan başka taptıklarına söv meyinki onlarda bilmeyerek sınırı aşıp Allah(cc)a sövmesinler.”buyurmuştur.(79)

7. Müslüman memlekette yaşayan gayri Müslimlere haksızlık etmez,malını almaz,kötü ad ve lakapla çağırmaz,ona elle ve dille eziyet etmez.Çünkü Peygamberimiz(sav) bir Hadis-i Şeriflerinde: “Kim bir zımniye eziyet ederse ben onun düşmanıyım.”(80)buyurarak büyük bir insanlık örneği göstermiştir.

8. Onlarla yardımlaşmak ve iyi komşuluk ilişkileri kurmak gerekir.Zira Nisa Suresinin 136. Ayet-i Kerimesindeki “Uzak komşu” tabirini kurtubi ve bazı Tefsir Kitaplarımız “Müslüman olmayanlar” şeklinde tefsir etmişlerdir.(81)





Makalemizin başında “Kul Hakkı” tabirini izah ederken bu tabirin hayvanların hakkını da içine aldığını belirtmiştik.Şimdide kısaca bir Müslümanın hayvanlara karşı hakları ve vazifelerini ana hatlarıyla saymaya çalışacağız:

1. Hayvanlara ve kuşlara acır,merhamet eder.Zira bir Hadis-i Şerifte Peygamberimiz(sav) şöyle buyurmuşlardır: “Yeryüzündekilere siz merhamet edin ki,göktekiler (Allah(cc) ve Melekleri) de size merhamet etsinler.”(82)

2. Hiçbir canlıya eziyet ve işkence etmemek,hiçbir hayvanın yüzüne vurmamak.

3. Çekemeyecekleri yükü vurmamak.

4. Hiçbir canlıya ateşle azap etmemek.Uzuvlarını kesmemek.Dövme yapmamak.Çünkü dövme yapanlar lanetlenmişlerdir.

5. Hayvanın yem ve suyunu verir,aç ve susuz bırakmaz,tozunu siler,kaşağılar,tımar eder,hastalığı ile ilgilenir.

6. Hayvanı ok,mermi veya silahla korkutmaz,hedef yapmaz.

7. Hayvanların yuvalarını bozmaz,birbirleriyle dövüştürmez.

8. Fare,akrep,eşek arısı kuduz köpek,yılan ve bir kısım haşarat hariç hayvanları öldürmez,ayağıyla çiğnemez.

9. Hiçbir hayvana lanet etmemeli,aşırı şekilde dövmemeli.(83)



Bizler Müslüman insanlar olarak,Müslüman olsun olmasın bütün insanlara hatta hayvanlara ve can taşıyan her varlığa iyilik etmek,onların haklarını korumak ve gözetmek mecburetindeyiz.Sadece biz değil onlara eziyet eden haksızlık eden başkalarına da bu hareketden sakındırmak da ayrıca hem insani hem dini bir görevimizdir.

Konumuzun başından beri saymaya çalıştığımız bu görevleri ifa etmek üstelik bir ibadet makamındadır.Her hak sahibine hakkı vermek haksızlığa meydan vermemek,zulmü ortadan kaldırmak Müslümanlara genel bir görevdir.Zulmü,haksızlığı Cenab-ı Hak kendisine haram ettiği gibi kullarına da haram etmiştir.Bakınız bu konuda Buhari,Müslim,Tirmizi,İmam Ahmet ve İbni Macenin rivayet ettikleri bir Hadis-i Şerifte Peygamberimiz(sav): “Haksızlıktan sakınınız,çünkü o kıyamet gününde zulüm attır,sahibini karanlıktan karanlığa sürükler.”buyurmuşlardır.(84)

Cenab-ı Hak kendi hakkından vazgeçebilir ama insanlar ve hayvanlar arasındaki haklar(Kul Hakkı) birbirleriyle mübadele edilecek.Hz.Enesden rivayet edilen bir Hadis-i Şerifte Peygamber Efendimiz(sav): “Zulüm üçtür:Bir kısmı var ki Allah(cc) onu affetmez.Bir kısmı var ki Allah(cc) onu bağışlar.Bir kısım zulümde vardır ki Allah(cc) ondan bir şey terk etmez.Birinci kısmı Allah(cc) ortak koşmadır.ikinci kısmı Kul ile Allah(cc) arasında olan haksızlıktır.Üçüncü kısmı ise kulların birbirleriyle olan haksızlıklarıdır ki mübadeleşirler,birinin diğerinden hakkı alınır.”buyurmuşlardır.

Kul hakkı konusunda son sözü söylerken anne,baba,akraba ve komşularımızdan başlayarak bütün insanların ve hayvanların yukarda saymaya çalıştığımız ve makalemizin hacminin kifayet etmemesi nedeniyle bir kısmını sayamadığımız haklarına riayet etmemizin hem dünya huzuru hem de Ahiret saadet ve selameti açısından yerine getirilmesi gereken en önemli Dini ve Milli sorumluluklarımızdandır.Aksi takdirde riayet etmediğimiz takdirde hem dünyada hem de Ahirette değişik şekillerde karşımıza çıkacağını unutamayız.

Hasbelkader yukarda zikredilen ve edilmeyen haklara karşı ve edilmeyen haklara karşı saygısızlık yapmış isek şimdiden çaresine bakmalı,evvela hak maddi bir şey ise hak sahibine vermeli,manevi ise helalleşmeli Cenab-ı Hakkın ve Peygamberimiz Hz.Muhammed(sav)in haklarına taalluk eden bir durum söz konusu ise bir an önce tövbe etmeli,Cenab-ı Hakka yönelmeli ve bağışlatmalıyız.

Ya Rabbel-Alemin. Bizi hakkı hak bilip ona uyan,batılı batıl bilip ondan sakınan ve kul hakkına riayet eden bahtiyar kullarıyın zümresine ilhak et.Kul hakkı üzerinde kalıp mahşer günü rezil olanlardan etme.Burada sevabı hak sahiplerine verilip de Allah(cc)ın huzuruna eli boş olarak varan müflislerden eyleme.İyi kulların arasına katılarak cennete girmeyi bizleri nasip et.

Alemlerin Rabbi olan Allah(cc)a ham dolsun...



Mustafa CİĞER





(1) Er-Raid,Cübran Mesud,Beyrut 1978,3.Baskı,cilt;2,sahife:999

(2) Yeni Kamus,B.Topaloğlu H.karaman,İst.1977,7.baskı,sahife:256

(3) El-Müncid,Şartoni,Beyrut 1987, 23.Baskı, sahife:483

(4) Er-Raid, cilt:1, sahife:580

(5) Ahteri Kebir, Beyrut, tarihsiz, 2.baskı,cilt:1, sahife:245

(6) Osmanlıca-Türkçe Ans.Lügat,Ferit Devellioğlu,Ank.1979,sahife:375

(7) Muhtarul-Ehadis,Ahmet Haşimi,İst.Tarihsiz, sahife:67, H.No:523

(8) İslam Dini,A.H.Akseki,D.İ.B.Yay. ANK.1977,28.baskı,sahife:88

(9) Kur’an-ı Kerim, Bakara Suresi Ayet:256