İşaretli olan yerden bahsediyorsunuz burasının Meali ve Tefsiri şöyle
"Muhakkak Biz, ölüleri diriltiriz. Onların ileri gönderdiklerini de, izlerini de yazarız. Biz, herşeyi önder bir kitabta tesbit etmi*şizdir." İnsanın Yaptığı Herşey Tesbit Edilmektedir:
Yüce Allah, herşeyin ve insanın bütün yaptıklarının tesbit edildiğini bize bildirmekte (ve böylelikle inkarcıları tehdit etmektedir.)
Katade dedi ki: Bu, yapılan herbir ameli tesbit ediyoruz, demektir. Müca-hid ve İbn Zeyd de böyle açıklamışlardır. Yüce Allah'ın şu buyrukları da bu*nu andırmaktadır: "Herkes önden neyi yollamış, geriye neyi bıraktıysa bil*miş olacaktır." (el-İnfitar, 82/5); "O gün insana önden yolladığı şeyler ile ge*riye bıraktığı şeyler haber verilir." (el-Kıyame, 75/13); "Allah'tan korkun! Her*kes yarın için ne hazırladığına bir baksın." (el-Haşr, 59/18) O halde geri*ye kalan ve insanlar tarafından anılan şeyler, insanın hayır ya da şer türün*den yaptığı şeylerdir ve insan bunların karşılığını görecektir. Geriye kalan, öğrettikleri bir ilim, tasnif ettikleri bir kitap yaptıkları bir vakıf, mescid, ri-bat, kö
prü ve buna benzer yaptıkları bir bina gibi bıraktıkları güzel eserler*dir. Yahut ta bazı zalimlerin müslümanlann başına geçirdikleri bir görev ya*hut onların zarara uğramalarına sebeb teşkil eden ortaya çıkartılmış bir yol ya da Allah'ı zikretmekten alıkoyan şarkı nağmeleri ve oyalayıcı şeyler gibi ortaya çıkardıkları herhangi bir kötülüktür. İşte başkalarının sonradan gelip takip ettikleri herbir güzel yol ile herbir kötü yol da böyledir.
Bir açıklamaya göre de burada sözü edilen "izler" mescidlere yürüyüp gi*denlerin izleridir. İşte Ömer, İbn Abbas ve Said b. Cübeyr bu anlama göre yorumlamışlardır. Yine İbn Abbas'tan gelen rivayete göre "izlerini" buyruğu mescidlere attıkları adımlarını da yazarız, demektir.
en-Nehhas der ki: Bu, bu hususta yapılmış en uygun açıklamadır. Çünkü ayet-ı kerimenin bu hususta indiğini söylemiştir. Zira ensarın evleri mescid-den oldukça uzaktı. Peygamber (sav), kendisine kadar ulaşan merfu hadis*te şöyle buyurmuştur: "Mümin) mescide gitmek üzere çıkacak olursa, attığı herbir adım dolayısıyla ona bir hasene yazılır ve attığı herbir adım dolayısıy*la bir günahı silinir. Hem gidişinde, hem de dönüşünde bu böyledir. "
Derim ki: Tirmizî'de Ebu Said el-Hudrî'den şöyle dediği kaydedilmekte*dir: Selimeoğulları Medine'nin uzakça bir yerinde meskun idiler. Mescidin ya*kınına taşınmak istediler. Bunun üzerine şu: "Muhakkak Biz, ölüleri diril*tiriz. Onların ileri gönderdiklerini de, izlerini de yazarız" âyeti nazil ol du. Rasûlullah (sav): "Şüphesiz sizin izleriniz de yazılır" diye buyurdu, on*lar da yerlerini değiştirmediler. (Tirmizî) dedi ki: Bu, es-Sevrî'nin rivayeti ile hasen ve garib bir hadistir